داستان حاتم بخشی علی علیه السلام و نزول آیه ولایت

اجماع شیعه، چه از مفسرین آنها، و چه از روات و محدثین آنها، و چه در کتبى که در فضائل و

مناقب و تواریخ آورده‏ اند(تفسیر القرطبی)، این است که: حضرت امیر مؤمنان على بن

ابیطالب علیه السلام در حال رکوع در نماز به فقیرى که در مسجد سؤال می‌‏کرد، انگشترى خود را

تصدق داد، و رسول خدا در منزل بوده ‏اند، و این آیه ولایت آن حضرت را جبرائیل براى پیامبر محمد

(ص) بشارت آورد، و بدین مطلب و اعطاء انگشترى وحى نازل شد:

 «انما ولیکم الله و رسوله و الذین آمنوا الذین یقیمون الصلوة و یؤتون الزکوة و هم

راکعون و من یتول الله و رسوله و الذین آمنوا فان حزب الله هم الغالبون‏».

و رسول الله با خود قرائت می ‌‏کرده ‏اند، تا با جمعى از اصحاب که به در مسجد رسیدند، پرسیدند:

آیا کسى در حال رکوع نمازش تصدق داده است؟! سائل انگشترى را به رسول الله نشان داد و

گفت: این است آن صدقه‏ اى که آن مرد که مشغول نماز خواندن است. در حال رکوع به من

بخشید، و من از دست او بیرون آوردم، و مولا على آن کسى بود که دست پر جودش انگشترى را

بخشید، آن دستى که بر هر صاحب فضیلت و شرافتى برترى داشت. در این حال صداى اصحاب به

تکبیر بلند شد، و رسول خدا حمد و سپاس او را بجاى آورد که تعیین مقام ولایت، پس از خدا و

رسول او به امیرالمؤمنین شده است.

آیه ولایت: (ولی و رهبر شما تنها خداست و پیامبرش و آنها که ایمان آورده و نماز بر پا می دارند

ودر حال رکوع ذکات می پردازند) (سوره مائده آیه 55)

کمک به خلق خدا و مستمندان و فقیران خود یکى از عبادات بزرگ است و با نماز که آن هم

عبادتى است بس بزرگ سنخیت کامل دارد؛ بنابراین جاى تعجب نیست که ناله سوزان و نافذ آن

فقیر محروم و استرحام او در برابر مسلمانان، دل آگاه على (ع) را هنگام نماز متوجه خود سازد و

در ضمن آن عبادت، عبادت دیگرى که هر دو براى خدا و جلب خشنودى او بوده است انجام دهد؛

حتى این عمل بقدرى شایسته و ارزنده بود که آیه 55 سوره مائده درباره آن حضرت نازل گردید.

این آیه، ولایت و امامت ‏بلافصل امیرالمؤمنین را به طور اطلاق و بدون قید و شرطى اثبات می‌‏ کند،

و از جمله آیات واضحه براى این مطلب محسوب می‌‏گردد. زیرا ولایت آن حضرت را در ردیف و در رتبه

ولایت‏ خدا و رسولش قرار می‌‏دهد، و معلوم است که ولایت امر واحدى است که براى خداوند،

بالاصالة، و براى غیر او بالتبع است. و از اینجا روشن می‌‏شود که آن حضرت مانند رسول الله، به

کمال درجات قرب فائز گردیده، و از چشمه ماء معین توحید مطلق و عرفان محض حضرت حق

اشراب شده ‏اند، و بنابر این سیطره و احاطه تکوینیه و تشریعیه او نسبت‏ به مردم، بر اساس

قابلیت و فعلیت وصول در ذات حق، و متجلى شدن به جمیع اسماء و صفات جمالیه و جلالیه

اوست.